Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να προωθήσει τη δημιουργία μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών ικανών να ανταγωνιστούν τους αμερικανικούς χρηματοπιστωτικούς γίγαντες και για τον σκοπό αυτό στέλνει ένα ξεκάθαρο μήνυμα στις κυβερνήσεις της κοινότητας: δεν θα διστάσει να δράσει για να αποφευχθεί η πολιτική παρέμβαση που τορπιλίζει τις διεθνικές επιχειρήσεις. Θα καταφύγει στην «εργαλειοθήκη της επιβολής», προειδοποιεί ο κοινοτικός διευθύνων σύμβουλος, όταν εντοπίσει εμπόδια στις συγχωνεύσεις και τις εξαγορές που θέτουν σε κίνδυνο την ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών και των κεφαλαίων.

Αυτή είναι μια από τις αναγνώσεις της νέας έκθεσης για την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα, που δημοσιεύθηκε αυτή την Παρασκευή στις Βρυξέλλες, ένας από τους πρώτους λίθους της μεγάλης τραπεζικής μεταρρύθμισης που προετοιμάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους και η οποία έρχεται σε μια στιγμή που χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες ή το Ηνωμένο Βασίλειο χαλαρώνουν τα πρότυπα για αυτόν τον τομέα. Πρόκειται για ένα έγγραφο, το οποίο είναι πλέον ανοιχτό για διαβούλευση για τη συγκέντρωση στοιχείων από αυτούς που αναφέρθηκαν, για να ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός αυτού που προορίζεται να είναι μια μεγάλη «ρυθμιστική επανάσταση» μετά την κρίση.

Η έκθεση, ανοιχτή σε διαβούλευση, στοχεύει να φέρει επανάσταση στη ρύθμιση μετά την κρίση

Το κύριο συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι ο κατακερματισμός των τραπεζών είναι η μεγαλύτερη ασθένεια που υποφέρουν οι ευρωπαϊκές οντότητες όσον αφορά την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους, επειδή τις αναγκάζει να παγιδευτούν στις εγχώριες αγορές τους. Η ανθεκτικότητα που επιτεύχθηκε μετά την κρίση του 2008 δεν είναι πλέον αρκετή και τώρα η Ευρώπη χρειάζεται τράπεζες μεγάλης κλίμακας για να χρηματοδοτήσουν τις μεγάλες οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, από την ψηφιακή στην πράσινη μετάβαση.

Αυτό οδηγεί σε μια ανησυχητική διάγνωση: μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, η τραπεζική εξυγίανση στην Ένωση έλαβε χώρα σχεδόν αποκλειστικά εντός των εθνικών συνόρων. Αυτό έχει προκαλέσει «οι ευρωπαϊκές τράπεζες να είναι μεγάλες σε σχέση με το μέγεθος της εθνικής τους οικονομίας, αλλά όχι σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας της ΕΕ ή της Τραπεζικής Ένωσης» ή με τις μεγάλες διεθνείς τράπεζες, αναφέρει η έκθεση. «Πριν από τριάντα χρόνια, η αμερικανική JPMorgan είχε το ίδιο μέγεθος με την Deutsche Bank ή την BNP Paribas», θυμάται μια κοινοτική πηγή. Τώρα, οι αμερικανικές τράπεζες «είναι πολύ μεγαλύτερες και αυτό τους επιτρέπει να κάνουν πράγματα που δεν μπορούν να κάνουν οι τράπεζές μας και να τα κάνουν πιο φθηνά και αποτελεσματικά», επισημαίνει ο ίδιος Ευρωπαίος αξιωματούχος.

Με δεδομένο αυτό, οι Βρυξέλλες θέλουν να απλοποιήσουν τη ρύθμιση, αλλά και να καταδικάσουν τις «αδικαιολόγητες εθνικές» παρεμβάσεις. Δεν αποτελεί έκπληξη, μετά από μερικά αρχεία που άνοιξαν πρόσφατα. Στην Ισπανία, για παράδειγμα, σχετικά με τους νόμους που χρησιμοποιούνται για την αποτροπή της προσφοράς εξαγοράς της Banca Sabadell από την BBVA ή στην Ιταλία στην περίπτωση της Banco BPM και της Unicredit. Αλλά πάνω από όλα, μπορεί να είναι μια προειδοποίηση προς τη Γερμανία ότι η ιταλική οντότητα με επικεφαλής τον Andrea Orzel προσπαθεί να εξαγοράσει την Commerzbank, τη δεύτερη μεγαλύτερη τράπεζα της Γερμανίας.

«Τα κράτη μέλη πρέπει να αναγνωρίσουν ότι όλοι επωφελούνται από μια ενιαία αγορά που βασίζεται στους κανόνες της ΕΕ και να αποφεύγουν την ασυνεπή εφαρμογή και τα μεγάλα εμπόδια στην ενοποίηση ή τη διασυνοριακή δραστηριότητα», είπε σε συνέντευξη Τύπου η Επίτροπος Χρηματοοικονομικών Υπηρεσιών και Αποταμίευσης και Επενδύσεων της Πορτογαλίας, Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε. Ένα άλλο ανησυχητικό γεγονός για την έλλειψη διακρατικής παρουσίας, υπενθυμίζει το έγγραφο, είναι ότι μόνο το 16% όλων των δανείων έχει κοινοτικά στοιχεία.

Η Επιτροπή επιθυμεί να εγκριθούν ορισμένοι από τους κανόνες σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις ευρωπαϊκές τράπεζες μετά την τελευταία κρίση

Μεταξύ των αρχικών προτάσεων της Επιτροπής – ακόμα σε αρχικό στάδιο – είναι να χαλαρώσει ορισμένους από τους κανόνες κεφαλαιακών απαιτήσεων για τις ευρωπαϊκές τράπεζες που εγκρίθηκαν μετά την τελευταία κρίση ή να απλοποιηθούν οι κανονισμοί και να γίνουν “πιο αναλογικοί”, συμπεριλαμβανομένων κανόνων για τις απαιτήσεις που επιβάλλονται από τις εποπτικές αρχές.

Γίνεται επίσης λόγος για ένα νέο Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων (EDIS) για τη δημιουργία εμπιστοσύνης μεταξύ των χωρών ή για αναθεώρηση της απαίτησης, που υπάρχει μόνο στην Ευρώπη, ότι οι διασυνοριακοί όμιλοι πληρούν τις απαιτήσεις κεφαλαίου και ρευστότητας της μητρικής και κάθε θυγατρικής. Τερματισμός δηλαδή της υποχρέωσης όλων των φορέων να έχουν στρώματα σε κάθε θυγατρική τους, κάτι που απαιτούσε ο κλάδος. Ήταν ένα μέτρο που αποσκοπούσε στην παροχή εγγυήσεων στις χώρες στις οποίες βρίσκονται οι θυγατρικές, αλλά το οποίο, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, εμποδίζει την αποτελεσματική χρήση των πόρων που μπορούν πλέον να απελευθερωθούν για την άμεση χρηματοδότηση της οικονομίας. Εν ολίγοις, μια “αλλαγή κουλτούρας” για να σταματήσει η Ευρώπη να έχει ακραίο φόβο κινδύνου και να μπορέσει να επιτύχει τράπεζες που είναι πραγματικά “ικανές να ανταγωνίζονται παγκοσμίως”.